પરબધામની અજાણી વાર્તા: ઈતિહાસ, આસ્થા અને સંત પરંપરાનો મહિમા
પરબધામની ધરતી માત્ર એક તીર્થસ્થળ નથી, પરંતુ ઈતિહાસ, આસ્થા અને સંત પરંપરાનું અનોખું પ્રતિક છે. અહીં અનેક પૌરાણિક કથાઓ અને લોકવાર્તાઓ જોડાયેલી છે, જે આ સ્થળને આધ્યાત્મિક મહિમાથી સમૃદ્ધ બનાવે છે. પરબધામમાં આવેલાં મંદિરો, આશ્રમો અને પવિત્ર ધામો ભક્તોને અનન્ય શાંતિ અને આસ્થા પ્રદાન કરે છે. સંત પરંપરાનો મહિમા અહીં સ્પષ્ટ રીતે અનુભવાય છે, જ્યાં અનેક મહાન સંતોએ પોતાનું જીવન આધ્યાત્મિક સેવા અને માનવતાને અર્પણ કર્યું છે. આ સ્થાન માત્ર ધાર્મિક યાત્રાળુઓ માટે નહીં પરંતુ ઈતિહાસ અને સંસ્કૃતિના રસિકો માટે પણ આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે. પરબધામની અજાણી વાર્તાઓ ભક્તોને આત્મવિશ્વાસ, શ્રદ્ધા અને ભક્તિનો સંદેશ આપે છે. આ પવિત્ર ધરતી પરની સફર દરેકને આધ્યાત્મિકતા સાથે જોડે છે અને જીવનમાં સકારાત્મક ઉર્જાનો સંચાર કરે છે. પરબધામનો મહિમા ભક્તિના સંગે માનવ મૂલ્યોને જીવંત રાખે છે.
પરબધામ નો ઈતિહાસ
ઈ.સ.ના ૧૮મા સદીના સમયને સૌરાષ્ટ્ર માટે મુશ્કેલ ગણાવ્યો છે એવું ઈતિહાસકારો નોંધે છે.
આ સમય દરમિયાન આવેલા ભયંકર દુષ્કાળના કારણે કચ્છ અને સિંધમાંથી અનેક દુખી માનવ સમુદાયો સૌરાષ્ટ્ર તરફ વળ્યા હતા. જીવન માટે જરૂરી ભુખ અને તરસ સંતોષવા તેઓ ચારેબાજુ ભટકતા રહ્યા. વારંવાર પડતી કુદરતી આપત્તિઓના આ કપરા સમયમાં સોરઠના ઘણા સંતોએ પોતાના જીવનથી અમર સ્થાન બનાવ્યું. સંતોએ દરેક માનવીને સમાન માન્યો, જાતિભેદ દૂર કર્યો, ભૂખ્યા લોકોને ભોજન અને આશરો આપ્યો અને માનવસેવાને ધર્મ ગણાવીને સમાજને સંદેશ આપ્યો.
જલારામ ભગતનું વીરપુર, ગીગા ભગતનું સતાધાર અને દેવીદાસ ભગતનું પરબ આજે પણ માનવસેવાના સંદેશ આપતા જાગૃત સ્થાનો છે. જે પાપ દૂર કરે, હિતનો વિચાર આપે, સદગુણોને પ્રકાશિત કરે અને આપત્તિની ઘડીએ સહાયરૂપ બને, એવા ગુણો ધરાવતા માનવને જ આપણે સંત ગણીએ છીએ. આવા જાગતા સ્થાનકોની માન્યતા સાબિત કરવા અહિં સતત આવતાં ભક્તો અને મળતો પ્રસાદ જીવંત પુરાવો છે.
જૂનાગઢથી લગભગ ૪૦ કિલોમીટર દૂર રોડ માર્ગ પર આવેલું પરબનું સ્થાન સૌરાષ્ટ્રની સિદ્ધભૂમિની શોભા વધારતું છે. માન્યતા છે કે આ સ્થાન મહાભારત સમયના સરભંગ ઋષિનો પ્રાચીન આશ્રમ હતો. આ આશ્રમની પશ્ચિમે રાણપુર, પૂર્વે વાવડી અને આજુબાજુ ભેંસાણ અને ખંભાળીયા જેવા ગામો આવેલા છે. આ રાજમાર્ગ સીધો આ સ્થાન પાસે જ પસાર થાય છે.
બિરદ અપના પાળતલ, પૂરન કરત સબ આશ
જાકો જગમેં કોઈ નહિ, તાકો દેવીદાસ
આવી લોકપ્રચલિત વાતો પરબના આ સ્થાનને વધુ પવિત્ર બનાવે છે. લગભગ બે સદીઓ પહેલા આ ભૂમિને ચૈતન્ય આપનાર સંત દેવીદાસજીનું મૂળ નામ દેવો ભગત હતું. તેમના પિતા પુંજા ભગત અને માતા સાજણબાઈ, ભક્તિભાવથી ભરેલા રબારી દંપતી હતા. દેવો ભગતે માનવસેવાની શરૂઆત છોડવડી ગામથી કરી. તેમના ગુરૂ સંત જેરામભારથી ગિરનારના મહાત્મા હતા અને તેમના આશ્રમ લામડીધાર ઉપર આવેલા.
ગિરનારના ઉત્તર ભાગમાં ઉત્તર રામનાથ, બાબરીયો, ખોડીયાર, લાખામેડી, કાબરો, કનૈયો અને ગધેસંગ જેવા પર્વતો છે. ગધેસંગનો આકાર સીધો દીવાના શગ જેવો દેખાય છે. તેની પાછળ લામડીધાર આવેલો છે જ્યાં સંત જેરામભારથીનો બેસણો હતો. દક્ષિણ તરફ દક્ષિણ રામનાથ, ટટાકીયો, ભેસલો, અશ્વસ્થામાનો પહાડ, દાતારનો પહાડ, લક્ષ્મણ ટેકરી, મંગલાચલ, રેવતાચલ અને જોગણીયા જેવા પર્વતો છે. આ બધાના મધ્યમાં ગિરનારજી સ્થિત છે.
આ સુંદર પર્વત શ્રેણીઓ વચ્ચે હજારો વર્ષોથી ભાવિકો ગિરિનારાયણ ગિરનારજીની પવિત્ર પરિક્રમા કરતા રહ્યા છે.
યાત્રાળુઓનો પહેલો વિશ્રામ ઉત્તર રામનાથ ઉપર આવેલી જીણાબાપુની મઢીમાં થતો. જીણાબાપુ સરળ સ્વભાવના વૃદ્ધ સાધુ હતા. આ કારણે તેમની મઢીમાં ઘણા સંતો આવતા. તેમના સમયના સંતોમાં પ્યારાબાવા, લોહલંગરીજી, યોગીની માતા, કમંડલકુંડના હંસગીરીજી, મુસ્લિમ સંત નુરાસાંઈ અને જેરામભારથી હતા.
દેવો ભગત આ બધાં સંતોના સંગમાં શ્રદ્ધાથી યાત્રાળુઓની સતત સેવા કરતા. તેમની સેવાભાવથી પ્રસન્ન થઈને સંત જેરામભારથીએ એક દિવસ તેમને કહ્યું કે, “દેવો ભગત, આજથી તું દેવીદાસ છે. તું એક યોજન દૂર સરભંગ ઋષિના આશ્રમ પાસે જા. ત્યાં દત્ત મહારાજનો ધુણો વરસોથી સૂનો છે. ત્યાં જા અને સૌથી મોટો ધર્મ એટલે અભ્યાગતો અને અનાથોની સેવા કરવી. ત્યાં જા અને આવનારને રોટલો આપતા રહેજે.”
ગુરૂના આશીર્વાદ સાથે દેવીદાસબાપુ તરત જ પ્રસ્થાન કર્યા. સરભંગ ઋષિના પ્રાચીન આશ્રમની બાજુએ આવ્યા ત્યારે અહીં મંદિર કે દેવમૂર્તિ નહોતી. લીમડા નીચે મેકરણ કાપડીનો ધુણો, ત્રિશૂળ અને ત્રણ કાચા આરામગૃહ હતા. દેવીદાસબાપુએ ત્યાં ધુણામાં અગ્નિ પ્રગટાવી તેને જીવંત કર્યો અને લીમડાની ડાળ પર ધજા ફરકાવી સ્થાન પવિત્ર કર્યું. આજનું પરબ સ્થળ તેમનું જ સ્મરણ છે.
બસો વર્ષ જૂના આ સમાધી મંદિરમાં હવે નૂતન મંદિર મહંતશ્રીની દેખરેખમાં ઉભું થઈ રહ્યું છે. અહીં દાદા મેકરણ, સાદુદ પીરનો ઢોલીયો, પરબકુંડ, કરમણપીર અને દાનેવપીરની સમાધિઓ પણ આવેલ છે.
સત્ ધર્મને પામવા કરવા અદ્યતમ નાશ
ઘર ‘પરબ‘ પર પ્રગટયા નકલંક દેવીદાસ
આજે હજારો યાત્રાળુઓ આ સ્થાને દર્શન કરવા આવે છે અને પ્રસાદ ગ્રહણ કરે છે.
સત દેવીદાસ અમર દેવીદાસ
આ પણ જુઓ: વાઘબારસ કયારે છે 2025? ઈતિહાસ, પૂજા વિધિ અને જાણો આ દિવસે ખુશહાલી લાવવાનો મહિમા
પરબધામનું ધાર્મિક મહત્ત્વ
દર વર્ષે અષાઢી બીજના દિવસે અહીં વિશાળ મેળો યોજાય છે. મહા મહિનાની બીજ, દશેરો અને મહંત સેવાદાસબાપુની પુણ્યતિથિ (4 એપ્રિલ) નિમિત્તે પણ અહીં ઉત્સવનો માહોલ છવાઈ જાય છે. આ પ્રસંગે હજારો શ્રદ્ધાળુઓ મોટી સંખ્યામાં હાજરી આપે છે.
પરબધામમાં કુલ 9 મુખ્ય સમાધિઓ આવેલ છે, જે જીવંત અવસ્થામાં લેવાયેલી છે. તેમાં દેવીદાસ બાપુ, અમર માતા, જશાપીર, વરદાનપીર, સાદુલપીર, કરમણપીર, અમરીમા, દાનેવપીર અને સાંઈ સેલાણીબાપુ સામેલ છે. ત્યારબાદ ઘણા ગાદીપતિઓએ અહીં સેવા બજાવી છે. અંતે સેવાદાસ બાપુ સ્વધામ પધાર્યા પછી તેમના શિષ્ય કરશનદાસબાપુ હાલ પરબધામના મહંત તરીકે સેવા આપી રહ્યા છે.
આરતીનો સમય
સવારના 5 વાગ્યે
સાંજે 7.30 વાગ્યે
દર્શનનો સમય
સવારના 5 વાગ્યાથી સાંજના 7.30 વાગ્યા સુધી
મંદિરના મુખ્ય આકર્ષણો
જુનાગઢથી 40 કિમી, રાજકોટથી 95 કિમી અને અમરેલીથી 65 કિમી દૂર આવેલું છે. જુનાગઢથી આવતા ભક્તો ભેંસાણ રસ્તેથી પહોંચી શકે છે અને રાજકોટ તરફથી આવતા યાત્રાળુઓએ જેટપુર-બગસરા માર્ગ લેવો પડે છે. અહીં બરવાળા કોલેજની ચોકડી આવે છે, ત્યાંથી માત્ર 3 કિમી દૂર પરબધામ આવેલું છે. નજીકનું રેલવે સ્ટેશન જુનાગઢ છે. પરબવાવડી ગામની બાજુમાં પરબધામ વસેલું છે. અહીં ખાનગી વાહન તેમજ સરકારી બસ દ્વારા સરળતાથી પહોંચી શકાય છે.
નજીકના મંદિરો
- સતાધર મંદિર (વિસાવદર) – 50 કિમી
- ભવનાથ મહાદેવ મંદિર – 37 કિમી
- જલારામ મંદિર (વિરપુર) – 39 કિમી
કેવી રીતે પહોંચવું
પરબધામ જેટલું આકર્ષક અને ભવ્ય છે, એટલું જ આકર્ષક અહીં રહેવાની વ્યવસ્થા છે. અહીં દરેક ભક્ત માટે નિઃશુલ્ક રહેવાની અને જમવાની સુવિધા છે. આશરે 250 રૂમ અહીં ઉપલબ્ધ છે. મંદિરના ભોજનાલયમાં સવારની 5 વાગ્યાની આરતી પછી ચા-પાણી આપવામાં આવે છે. જમવાનું સવારે 11:30થી બપોરે 3 વાગ્યા સુધી તથા સાંજે 8થી રાત્રીના 12 વાગ્યા સુધી મળે છે. ઉપરાંત, બપોરે 3થી સાંજે 6 વાગ્યા સુધી ચા-પાણીની સેવા પણ ઉપલબ્ધ છે.
સરનામું: પરબધામ, પરબ-વાવડી, તાલુકો ભેંસાણ, જિલ્લો જુનાગઢ
ફોન નંબર: 9879970572, 7211199764
આ પણ વાંચો: પુજ્ય બજરંગદાસ બાપા ની અદભૂત જીવનકથા અને રસપ્રદ ઘટનાઓ
