બાળકો માટે મગજને પડકાર આપતા ગુજરાતી ઉખાણાં – જવાબો સાથે મજા અને શીખણ

એવું શું છે જે પાણીમાં પડે તો પણ ભીનું ના થાય? જવાબ - પડછાયો

એવી કઈ વસ્તુ જે ખાવા માટે ખરિદિયે પણ તેને ખાતા નથી? જવાબ - પ્લેટ

એવું શું છે જે વગર પગે ભાગે છે અને ક્યારેય પાછો નથી આવતો? જવાબ - સમય

પીળા પીળા પદ્મસી ને પેટમાં રાખે રસ થોડા ટીપાં વધુ પડે તો દાંતનો કાઢે કસ! જવાબ - લીંબુ

એવી કઈ વસ્તુ છે જે તમે કઈ બોલો તો તૂટી જાય? જવાબ - મૌન

લીલી માછલીના ઈંડા લીલા પણ, માછલી કરતાં ઈંડાનું મૂલ્ય વધારે. જવાબ - વટાણા

એ તો ભાઈ તો છે ભારે બીકણ, કાતરી ખાતા પાન ઉંદરભાઈના મામા એ તો, એને છે લાંબા કાન. જવાબ - સસલું

નાના શરીરમાં નાની ગાંઠ, જે દિવસભર કરે કામ પરસ્પર મળીને સંગે રહેતી, આરામનું એને નહીં નામ. જવાબ - કીડી

એ તો ભાઈ તો ભારે ઊંચા, પણ લાગે છે સાવ બૂચા, નાની પૂછડી ને ટૂંકા કાન, ને ઊંચી ડોકે ચાવે પાન. જવાબ - ઊંટ

કદરૂપી કાયા લઈને જળઘોડો પાણીમાંથી આવે દોડતો ત્યારે લાગે જાણે પથ્થર કોઇ ગબડાવે. જવાબ - હિપોપોટેમસ

નાનેથી મોટું થાઉં, રંગબેરંગી પાંખો લગાવું હવાની લહેરોમાં તરતું જાઉં, ફૂલો સંગે વાતો કરતું જાઉં. જવાબ - પતંગિયું

વર્ષાઋતુને સહન કરતી, ગરમીને ઘોળી પી જાતી બધાને આરામ આપતી જાતી, પણ ઠંડીમાં નકામી બની જાતી. જવાબ - છત્રી

બાગબગીચે ગાતી રહેતી, પણ પોતાનું ઘર ક્યારેય ન બનાવતી કોલસાથી વધુ કાળી છે પણ સૌની મનભાવન છે. જવાબ - કોયલ

નાકે નકશે એ નમણું દેખાય, પણ ભરતું લાંબી ફાળ આંખો એની ચમકીલી ને ઝડપી એની ચાલ. જવાબ - હરણ

ન તો હું સાંભળી શકું, ન તો હું બોલી શકું આંખ તો મારે છે પણ નહીં તોયે જગ આખાને ભણાવતી જાઉં. જવાબ ~ ચોપડી

ટર ટર ટર ટર કરતાં ગાય છે, જાણે પોતાનું ગીત સંભળાવે છે, જ્યારે તેઓ તળાવે તરે છે ત્યારે લાંબી પતવાર બનાવે છે. જવાબ ~ દેડકો

આંધી વર્ષામાં છાતી પહોળી કરી ઠાઠથી હું ઊભો છું, જીવોની હું રક્ષા કરી , ફળ ફૂલનું દાન આપું છું. જવાબ ~ વૃક્ષ

પાણી તો પોતાનું ઘર, ધીમી જેની ચાલ ભય જોઈને કોકડું વળતો, બની જાતો ખુદની ઢાલ. જવાબ ~ કાચબો

કાન મોટા ને કાયા નાની, ને કોમળ એના વાળ કોઈ એને પકડી નાં શકે તેવી છે તેજી એની ચાલ. જવાબ ~ સસલું

છતથી લઈને ખૂણેખાંચરે મળી જાતી છ પગવાળી નાર લાળથી વણતું મલમલ જેવુ કપડું જાળીદાર. જવાબ ~ કરોળિયો

મંદિર, મસ્જિદ ગુરુદ્વારે જે પાતી બહુમાન પાતળી કાયા હોવા છતાં મહેંક દ્વારા કરે પાન પાન. જવાબ ~ અગરબતી

જેવા છો તેવા દેખાશો, માટે મારી અંદર ઝાંકો જલ્દીથી દઈ દો જવાબ ખુદને ઓછા ન આંકો. જવાબ ~ અરીસો (દર્પણ)

થાકવાનું ન મારે નામ, રાત દિવસ હું ચાલતી રહેતી જ્યારે પૂછો ત્યારે સમય બતાવતી, આગળ વધવાનો સંદેશો હું જાતી. જવાબ ~ ઘડિયાળ

ખુલ્લા આસમાનમાંથી જનમું છું, લીલા ઘાસ પર સૂઈ જાઉં છું, મોતી જેવી સૂરત મારી વાદળોની પૌત્રી છું. જવાબ ~ ઝાકળબિંદુ

ન ખાય છે ન પીવે છે, બસ અજવાળાને સાથે લઈને ચાલે છે, પણ છાયાને અને અંધારાને જોઈને મરી જાય છે. જવાબ ~ પડછાયો

શાકભાજીમાં હું છું સૌથી કડવો, પણ ગુણ મારા અપાર રોગોને હું ઝટથી કાપું, મારું નામ બતાવો ચતુર સુજાણ. જવાબ ~ કારેલા

જો તે જાય તો પાછો ન આવે, પણ જઈ રહ્યો હોય તોય નજર ન આવે, આખી દુનિયામાં ચર્ચા એની એ તો સૌથી બળવાન ગણાતો. જવાબ ~ સમય

તડકો લાગે તો ઊભો થાતો, છાયોં આવે તો મરી જાતો જો કોઈ મહેનત કરે તો ફરી પાછો ઊભો થાતો, હવા આપો તો મરી જાતો. જવાબ ~ પરસેવો

એક બગીચામાં અનેક ફૂલ, ને તે ફૂલોનો છે એક રાજા રાજા જ્યારે આવે બગીચામાં ત્યારે નાચતાં ફૂલો આખા. જવાબ ~ ચંદ્ર અને તારા

ભરી બજારે થેલો લઈને આવ્યો ચોર બંધ ડબ્બાનું તાળું ખોલી, સામાન સઘળો લઈ જાતો. જવાબ ~ પોસ્ટમેન

રૂડો ને રૂપાળો ને ગોરો ગોરો માખણ જેવો છું મા નો તો ભાઈ નહીં પણ બાળકોનો વ્હાલો મામો છું. જવાબ ~ ચાંદામામા

જેમ જેમ સેવા કરતો જાઉં છું તેમ તેમ મારું કદ ઘટતું જાય છે, રંગબેરંગી મારો સ્વભાવ હોવા છતાં પાણી સાથે મળી જાઉં છું. જવાબ ~ સાબુ

સુવાની એ વસ્તુ છે પણ શાકભાજીવાળો વેચે નહીં ભાવ તો વધારે છે નહી, પણ ભારમાં એ ભારી છે. જવાબ ~ ખાટલો

અડધું છું ફળ ને અડધું છું ફૂલ, કાળો રંગ મારો છતાં સ્વભાવે મીઠો મધુર છું. જવાબ ~ ગુલાબ

જાંબુખિલે એક ફૂલ, થાય અંધારું ડૂલ.. જવાબ ~ દીવો

હાથી ઘોડા ફર્યા કરે પણ, પગ એમના ચાલે ના સવાર પીઠે ઘૂમ્યા કરે, ને ફરવાની મજા લીધા કરે જવાબ ~ ચકડોળ

કાગળની છે કાયા, અક્ષરની છે આંખ અલકમલકની સહેલ કરાવે, ખૂલે છે જ્યારે પાંખ જવાબ ~ પુસ્તક

પંદર દિવસ વધતો જાય, પંદર દિવસ ઘટતો જાય સૂરજની તો લઈને સહાય, રાત્રીભર પ્રકાશ પાથરતો જાય જવાબ ~ ચંદ્ર

રંગે બહુ રૂપાળો છું થોડું ખાઉં તો ધરાઇ જાઉં વધુ ખાઉં તો ફાટી જાઉં જવાબ ~ ફુગ્ગો

અબૂકલું ઢબૂકલું, પવનથી હલકો થઈને આકાશમાં ઊંચે ચઢું છું મારા અનેક રંગ છે, નાના મોટાઓનો આનંદ મારી સાથે છે જવાબ ~ પતંગ

પાણીનું અબૂકલું ઢબૂકલું છું, પાણીમાં જ રહીને ફરું છું પાણીના તરંગોમાં નાચું છું, પાણીમાં જ તરવું મારૂ કામ છે જવાબ ~ માછલી

લાલ કિલ્લામાં કાળા સિપાઈ લીલી દીવાલમાં ગયા સમાઈ જવાબ ~ તરબુચ

આટલીક દડી ને હીરે તે જડી દિવસે ખોવાણી તે રાત્રે જડી જવાબ ~ તારા

વડ જેવા પાન ને શેરડી જેવી પેરી મોગરા જેવા ફૂલ ને આંબા જેવી કેરી જવાબ ~ આંકડો

બહેનીના માથેથી મોતી ભર્યો થાળ વધાવ્યો રે ગોળ ગોળ થાળ ફરતો જાય, પણ મોતી તેમાંથી એકપણ ન પડે જવાબ ~ તારા

ધોળું ખેતરને કાળા ચણા હાથે વાવ્યાં ને મોં એ લણ્યા જવાબ ~ અક્ષર

ચાલે છે પણ જીવ નથી, હલે છે પણ પગ નથી ખવાય છે પણ ખૂટતો નથી, બેઠક છે પણ બાજઠ નથી… જવાબ ~ હિંચકો

પઢતો પણ પંડિત નહિ, પાંજરે પૂર્યો પણ ચોર નહિ ચતુર હોય તેઓ ચેતજો, મધુરો પણ મોર નહિ જવાબ ~ પોપટ

સૂરજ સામે મન ભરીને જોયા કરે સુવે ડાળીમાં સાંજ પડે થાકી જઈને જવાબ ~ સૂરજમુખી

વનવગડે વસ્તી વગર ઊગી નીકળે, સફેદ ને જાંબલી રંગે સોહાતો રહેતો એના ફૂલની માળા પહેરી હનુમાનજી મલકાતા રહેતા જવાબ ~ આંકડો

સફેદ ફૂલ ને કેસરી દાંડી વાતાવરણને મહેકાવતા જાય રાત જતી ને સુવાસ લઈને નવી સવાર આવતી જાય જવાબ ~ પારિજાત

ધોમધકતા ઉનાળામાં લાલ ચટ્ટાક ખિલતો જાય જાણે લાલ રંગી ફૂવારો ઉડતો જાય જવાબ ~ કેસૂડો

ઘરના ખૂણે એકલું બેસીને બોલતું જાય દુનિયાભરની અવનવી વાતોનો ખજાનો આપણી પાસે ખોલતું જાય જવાબ ~ ટેલિવિઝન (ટીવી)

પાંચ પાડોશી અને વચ્ચ માં અગાશી જવાબ ~ હથેળી

વાંચવા અને લખવા બંનેમાં કામ લાગે છે, કાગળ નહીં, કલમ નહીં બોલો શું છે મારું નામ? જવાબ ~ ચશ્માં

એવું શું છે જે પેદા થતા ની સાથે જ ઉડવા નું શરૂ કરી દે છે? જવાબ ~ ધુમાડો

એવું શું છે જેને ચાર પગ હોવા છતાં પણ ચાલી શકતું નથી? જવાબ ~ ટેબલ

એ કઈ વસ્તુ છે જે પાણી પીતા જ મરી જાય છે? જવાબ ~ તરસ

એ શું છે જેની આંખોમાં જો આંગળી નાખો તો તે પોતાનું મોઢું ખોલી દે છે? જવાબ ~ કાતર

લીલો ઝંડો, લાલ કમાન, તોબા તોબા કરે માણસ જવાબ ~ મરચાં

એ કઈ વસ્તુ છે જે ઉપર-નીચે થાય છે પણ પોતાની જગ્યાએ જ રહે છે? જવાબ ~ સીડી

ઉડું છું પણ પંખી નહીં, સૂંઢ છે પણ હાથી નહી, છ પગ પણ માખી નહી, ગીત ગાઉં છું પણ ભમરો નહીં. જવાબ : મચ્છર

ત્રણ નેત્ર પણ શંકર નહીં, વાળ ઘણા પણ ઘેટું નહીં, પાણી છે પણ ઘડો નહીં, સન્યાસી છે પણ ભગવાન નહીં. જવાબ : નારિયેળ

વડ જેવા પાન ને શેરડી જેવી પેરી મોગરા જેવા ફૂલ ને આંબા જેવી કેરી. જવાબ : આંકડો

દાદા છે પણ દાદી નથી, ભાઈ છે પણ ભાભી નથી, નવરો છે પણ નવરી નથી, રોજી છે પણ રોટી નથી!!! જવાબ : દાદાભાઈ નવરોજી

ગોળ ગોળ ફરતી જાય, ફરતી ફરતી ગાતી જાય, દાણો દાણો ખાતી જાય, તોય એનુ પેટ ન ભરાય. જવાબ : ઘંટી

આમ તો નીચી નજરે ચાલે, રીસાય ત્યારે પગ પછાડે, લોકોનો એ ભાર વેંઢારે, તોય કોઇ સારો ન માને. જવાબ : ગધેડો

તણખલા રૂના સંગાથે, ઝૂલું ડાળે ડાળ, જ્યારે પંખી ઊડી જાતા, બચ્ચાની રાખું સંભાળ. જવાબ : માળો

બોખું બોખું મોં ફરે, કરે મઝાની વાતો, આખા ઘરમાં ખુલ્લો મુકે, વાર્તાનો ખજાનો. જવાબ : દાદા-દાદી

મા ગોરી રૂપકડી, ને બચ્ચા કાળાં મેશ, મા મરે, બચ્ચા જો ભળે, દૂધ-ચામાં સુગંધ પ્રસરે. જવાબ : એલચી

લાગે ઢમઢોલ શરીર, પણ નથી મારો કંઇ ભાર, દેહ છે મારો રંગબેરંગી, બાળકોનો છું હું સંગી. જવાબ : ફુગ્ગો

નદી-સરોવરમાં રહેતી, પાણીની રાણી કહેવાતી, રંગબેરંગી જોવા મળતી, કહો ક્યા નામે ઓળખાતી ? જવાબ : માછલી

આખો દિવસ ઊંધ્યા કરું, રાત પડે ને રડ્યા કરું, જેટલું રડું એટલું ગુમાવું ? તો બોલો મિત્રો કોણ હું ? જવાબ : મિણબત્તી

પાતળી લાઈને દોડે સરસ, જ્યાં ઉગે ત્યાં લાવે જ્ઞાન પરસ. જવાબ: પેન્સિલ

એ તો કોણ જે ઘર લઇ લે છે આખું, પણ જગ્યા જરાપણ નથી રોકતું જવાબ : પ્રકાશ

અગ, મગ ત્રણ પગ, લક્કડ ખાય અને પાણી પીએ. જવાબ : ઓરસિયો

એક એવું અચરજ થાય જોજન દૂર વાતો થાય. જવાબ : ટેલીફોન, કોમ્પ્યુટર,મોબાઈલ

એ આપવાથી વધે છે, એ આવે ત્યારે જન જાગે છે, એ જાય ત્યારે જન ઊંઘે છે. જવાબ : વિદ્યા

ચારે બાજુ વૃક્ષોથી ઘેરાયો પથરાયું મુજ પર ઘાસ પશુ પક્ષીનું ઘર હું મને ઓળખો હું કોણ ? જવાબ : જંગલ

ટન ટન બસ નાદ કરે, ઘડિયાળ જોઈ સાદ કરે, સ્કૂલ નિશાળે એ લટકે રણકે તો બાળકો છટકે જવાબ : ઘંટ

ચાર પાયા પર ઉપર આડી છત, કરો તેના ઉપર બસ લખ લખ લખ જવાબ : ટેબલ

એ રાખે પૈસા, દરદાગીના, રક્ષે કપડાં સારાં સૌનાં તાળું મારી સુખથી સૂએ, લોકો ઘરમાં અચૂક વસાવે જવાબ : તિજોરી

ફાળ ભરે પણ મૃગ નહી, નહી સસલો નહી શ્વાન. મો ઉચુ પણ મોર નહી, ચતુર કરો વિચાર. જવાબ : દેડકો

તેર પગાળો તેતરો નેળિયે નાઠો જાય, રાજા પૂછે રાણીને આ ક્યુ જનાવર જાય. જવાબ : બળદગાડું

મારી બકરી આલો પાલો ખાય, પાણી પીવે તો ટપ દઈને મરી જાય. જવાબ : દેતવા

પઢતો પણ પંડિત નહી, પૂર્યો પણ નહી ચોર, ચતુર હોય તો ચેતજો, મધૂરો પણ નહી મોર. જવાબ : ભમરો

એવું શું છે જે જેનું હોય એ જ જોઈ શકે અને માત્ર એક જ વાર જોઈ શકે..? જવાબ : સપનું

એવું શું છે જે પાણીમાં પડે તોય ભીનું ના થાય..? જવાબ : પડછાયો

જો તમારી પાસે ચાર ગાય અને બે બકરી છે તો તમારી પાસે કેટલા પગ છે..? જવાબ : બે

ખારા જળમાં બાંધી કાયા રસોઈમાં રોજ મારી માયા જન્મ ધર્યાને પારા છોડા, મારા દામ તો ઉપજે થોડા બોલો હું કોણ..? જવાબ : મીઠું

પગ વિના ડુંગરે ચડે, મુખ વિના ખડ ખાય, રાણી કહે રળિયામણું, ક્યુ જનાવર જાય ? જવાબ : ધુમાડો

ઘરમાં મહેમાનોને દેવાય વોટમાં નેતાઓને દેવાય આરામ કરવામાં વપરાય બોલો એ શું..? જવાબ : ખુરશી

હવા કરતા હળવો હું, રંગે બહુ રૂપાળો, થોડું ખાઉં ને ધરાઈ જાઉં, વધુ ખાઉં તો ફાટી જાઉં બોલો હું કોણ..? જવાબ : ફુગ્ગો

ઘરના દરવાજે રહે હંમેશા, ખુલે ત્યારે આનંદ લાવે સાથે. જવાબ: ડાક / લેટર

બહુ કામ કરે, પણ પગ નથી, રાહ બતાવે, પણ આંખો નથી. જવાબ: નકશો

મોઢું નહીં, પણ બોલે ઘણું, હાથમાં પકડો તો લાગે વજનું. જવાબ: પુસ્તક

ઘરના હોય છે રાજા અને રાણી, એક ઉભો રહે, એક છે વાંકી. જવાબ: કટલો અને ચમચી

મોંમાંથી નીકળે, પણ દેખાતું નથી, સાચું બોલું તો દુશ્મન પણ મણે છે. જવાબ: સચ્ચાઈ

હું છું સફરનો સાથી, પસંદ કરવો છું નકશો સાથે. જવાબ: કમ્પાસ

ખોલું તો ગીત વગાડે, બંધ કરું તો શાંતિ ભણાવે. જવાબ: મોબાઈલ / મ્યુઝિક એપ

અનાજ ખાવાનું કામ કરે, છતાં ક્યારેય ભૂખ્યું ન રહે. જવાબ: ઓટલો / થાળ

પાણી નથી, પણ સરસ વહી જાય, સૂર્યોદય પહેલાં સાંભળવા ભાય. જવાબ: વાંસળી / સંગીત

રાત આવે ત્યારે જગમગ થાય, દિવસે આંખો છાંદી ન જાય. જવાબ: વીજળી / લાઇટ

બે માથાં અને બે પગ, જાણે એને આખું જગ, જે કોઈ આવે એની વચમાં, કપાઈ જાય એની કચ કચ માં બોલો એ શું..? જવાબ : કાતર

ચાર ખૂણાનું ચોકઠું, આભે ઉડ્યુ જાય, રાજા પૂછે રાણીને, આ ક્યુ જનાવર જાય. જવાબ : પતંગ

વાણી નહીં પણ બોલી શકે, પગ નથી પણ ચાલી શકે, વાગે છે પણ કાંટા નહીં, એના ઈશારે દુનિયા ચાલે બોલો શું..? જવાબ : ઘડિયાળ

એવું શું છે જે આદમી પોતાની પત્ની અને સાળીની જોઈ શકે પણ પોતાની સાસુની જોઈ શકતો નથી. જવાબ : લગ્ન, સગાઈ

અડધું ફળ ને અડધું ફૂલ, જોવા મળું ના બાગમાં, રંગે કાળું પણ મધ મીઠું તો ઝટપટ કહો હું કોણ..? જવાબ : ગુલાબ જામુન

ચાર ભાઇ આડા ચાર ભાઈ ઉભા એક એકના અંગમાં બબ્બે જણ બેઠા. જવાબ : ખાટલો

સાત વેંતનું સાપોલિયું, મુખે લોઢાનાં દાંત, નારી સાથે રમત રમુ, જોઇને હસે કાંત. જવાબ : સાંબેલુ

પગ નથી, પણ ફરતું જાય, શબ્દ વિના બધું સમજાવાય. જવાબ: ચિત્ર

ચામડી જેવી લાગે, છતાં તે લખવા ભાગે. જવાબ: ખાદીનો ડાયરી કવર / નોટબુક

ઘરનું છે, પણ ચાલે રણમાં, એક પાંખે ગમે ત્યાં ધનના ધનમા. જવાબ: પંખો

દિવસે લૂકાય, રાતે ઝીલે, સૌના સપનામાં પ્રેમથી મળે. જવાબ: ચાંદ

કાળી પાંખે ઉડે આકાશે, છતા નથી પંખી, ન હોય નેવું તાશે. જવાબ: છત્રી

મોટા ઘરમાં નાનો રહેવાસી, સાંભળે બધું, કહે કશું નહિ. જવાબ: ટીવી

સફેદ સાડી, પાટલી કાય, બસ શાંતિથી બધું સાંભળાય. જવાબ: કાન

ઘર બેઠા ઘૂમાડે દુનિયા, સોશલ મિડિયાના રાજા ભાઈસા. જવાબ: મોબાઈલ

મૂંઢું નથી, પણ મોઢું ખૂલે, જ્યાં રહી એમ પાણી છૂલે. જવાબ: નળ